Bent u ook op zoek naar hoe we met minder organisatie meer kunnen bereiken?
Op deze blog willen we verhalen, ervaringen en noties delen over werkende voorbeelden
uit de praktijk; een inspiratiebron voor slimmer organiseren.
Meer bereiken met minder budget.

maandag 30 mei 2011

Kluwer Kwaliteitscongres 2011: Meer met minder.

Op 19 mei jongstleden heb ik mijn openingsverhaal gehouden over 'Meer met minder'.
Terugkijkend was het een heel mooi congres met een duidelijke boodschap. En ook een boodschap die gehoor vond, we staan op een kantelpunt in de geschiedenis. Het Tayloriaanse denken heeft ons veel gebracht, maar niet alleen voorspoed. Organisaties dreigen erg gesloten te raken, niet meer in contact met de omgeving, met maatschappelijk relevante vraagstukken.
Mijn presentatie begint met een paar voorbeelden waarin de kwaliteit van het geleverde vooral door de context bepaald wordt en niet zozeer door een ontworpen systeem van werken.
Daarna ga ik in op hoe de noodzaak om organisaties, inclusief de kwaliteitssystemen meer open en sociaal te maken.



Meer voorbeelden van contextgedreven organiseren tref je in deze youtube afspeellijst van het SqEME netwerk.

Eerder gepubliceerd op mijn persoonlijke blog

dinsdag 26 april 2011

Gebruik van de stad

De Zwolse wijk waar ik woon vloeit als een plas uit in de de groene weilanden van de Mastenbroeker polder. Door de economische crisis was het tempo er even uit, maar intussen wordt er weer stevig verder gebouwd. In het noorden is de stad een paar jaar geleden de Overijsselse Vecht overgestoken voor de realisatie van bedrijventerrein Hessenpoort. Zwolle is een groeistad en daarvoor is ruimte nodig. Groene ruimte die we met pijn in het hart zien verdwijnen.
Mij bekruipt steeds vaker de vraag of de uitbreiding van de stad in dit tempo wel echt noodzakelijk is. Dat geldt zeker voor het zakelijk onroerend goed. Op veel kantoorpanden hangen grote borden met 'te huur' of 'te koop'. Op bedrijventerreinen zie ik verouderde panden, die overduidelijk niet meer in gebruik zijn. Tussen de bedrijven zijn er rommelige weilandjes waar een paar paarden grazen, soms al jaren lang.

Als die kantoorpanden netjes voorzien zijn van een bedrijfsnaam en logo is het natuurlijk nog de vraag hoe intensief ze gebruikt worden. Hoe bedrijvig is het in die panden en hoe gaat de bedrijvigheid zich daar in de toekomst ontwikkelen? Zijn of worden de medewerkers van die bedrijven niet steeds vaker flexibele werknomaden, die met smartphone en laptop onderweg zijn en hun archief in 'the cloud' hebben ondergebracht? Lang heb ik gedacht dat de afdeling economische zaken, het grondbedrijf, de projectontwikkelaars en de bouwbedrijven dat allemaal goed in de gaten houden en inspelen op de toekomstige ontwikkelingen. Dat vertrouwen is echter de laatste tijd steeds wankeler geworden.

Twee architecten, Peter Groot en Edwin Verdurmen hebben in Arnhem het Departement Tijdelijke Ordening (DTO) opgericht. Zij willen stimuleren dat plekken in de stad die tijdelijk niet in gebruik zijn gebruikt worden voor creatieve initiatieven. De transitiefase kan gebruikt worden om te experimenteren met nieuwe creatieve vormen van gebruik van de ruimte. Met behulp van de transitiekaart hebben ze voor Arnhem de leegstaande en braakliggende ruimten in beeld gebracht. Een mooi voorbeeld van meer organiseren met minder. Zullen we dit in Zwolle ook gaan doen?

Eerder gepubliceerd op: http://korveradvies.blogspot.com/

woensdag 2 februari 2011

Open organiseren


De politie-organisatie is volop in beweging. Ik bedoel daarbij niet eens de heftige nationale ingrepen in de structuur, de gezagsverhoudingen en de gebiedsindelingen. Los van deze geplande reorganisaties zien we steeds meer een evolutie van onderaf; het meer open organiseren van het werk!

Eén van de meer bekende voorlopers hierin is het Woning Inbraken Team Peelland (WIT). Nadat is onderkend dat er op dit vlak het nodige beter zou kunnen, is een team opgericht, bestaande uit 5 mensen, die van december tot maart doelgericht werkt aan het voorkomen van woninginbraken en het pakken van daders.

Dit project wordt niet als traditioneel, intern beheerst project opgestart, maar juist in de vorm van een open, in verbinding zijnde en communicerende groep betrokkenen. Des te opmerkelijker, gezien het feit dat rechercheurs er niet om bekend staan zomaar gegevens prijs te geven. Wat is er aan de hand ?

De keuze is gemaakt om niet alleen vanachter het bureau te analyseren en te rechercheren, maar juist, in contact met de wereld, open samen te werken aan een probleem. Dadergericht. Alle aangiften, signalementen en aanhoudingen worden via Twitter gecommuniceerd. Iedereen die het interesseert kan op de hoogte blijven van de meest actuele woninginbraken. Ook fraai is de weergave van de inbraken en aanvullende informatie op een grafische weergave van het gebied. Behalve de plaats wordt ook informatie verstrekt over de werkwijze (veelal via de achterkant van d ewoning!) en foto's van ontvreemde spullen, inclusief serienummers. De kleuren staan voor de actualiteit (dec, jan, febr.), de groene zijn opgeloste inbraken en andere symbolen voor verdachte personen en aangehouden personen. Deze weergave geeft het publiek direct inzicht in het fenomeen inbraken in hun directe omgeving. En waarom zou deze fraaie analyse beperkt blijven tot de kamer van een rechercheteam ? Zie deze reportage met hun eigen verhaal.

Het WIT heeft volgens mij goed onderkend wat hun rol kan zijn m.b.t. woninginbraken. Ze kunnen niet alle inbraken voorkomen, en ook niet oplossen. Das duidelijk. Wel kunnen zij als centraal meldpunt de informatie delen, beschikbaar maken en open communiceren over dit fenomeen. Met slachtoffers, buurtbewoners, maar ook met kwaadwillende criminelen.

Het WIT loopt wat dat betreft wel voorop. Er zijn diverse soortgelijke initiatieven. De twitterende buurtagent begint steeds gewoner te worden. De beschikbaarheid van apps voor agenten begint toe te nemen. Er zijn nog veel hobbels te nemen (waaronder het vraagstuk van de informatie beveiliging) maar het WIT vervult zeker een voortrekkersrol.

Het WIT doet me ook denken aan het filmpje van de shirtless dancing guy; oftewel hoe een beweging in gang te zetten. Niet via het maken van plannen maar door te doen en volgers te "winnen".

De voorwaarden zijn;
- Maak het duidelijk zichtbaar
- Doe iets vernieuwends, inspirerends
- Zorg dat het gemakkelijk te volgen/mee te doen is
- Heb aandacht voor de volgers, zij maken leiderschaop mogelijk

Als je naar bovenstaande voorwaarden kijkt, zie je ook dat dit andere eisen stelt aan de manier van communiceren:
  • Gesloten --> Open
  • Dicht --> interactief
  • Intern --> Intern en Extern
  • Push --> Pull
  • E-mail --> Twitter, Facebook, Chat, Blog, etc.
  • Web 1.0 --> Web 2.0
  • Systemen en Databases --> Apps ("bring your own device")
  • Filteren --> Interessante zaken drijven boven

Veel organisaties zijn nog niet zo ver, alhoewel de meeste medewerkers die beweging naar de rechterkant prive al hebben gemaakt. Wat zou het mooi zijn als ook binnen de organisatie het werk beter, gemakkelijker, zinvoller en ook leuker zou kunnen worden gemaakt door het open te organiseren!









woensdag 1 december 2010

TEDx Amsterdam @SqEME: food for thought

Gisteren heeft TEDx Amsterdam plaatsgevonden. Deze happening, ook te volgen bij SqEME, is een waar feest voor de geest.

Voor de enkeling die niet weet wat TED nou weer is; check aub www.ted.com. TED staat voor "ideas worth spreading". Het format bestaat uit energieke presentaties door gedreven mensen. Binnen 18 minuten, niet voorlezen en als het even kan zonder de standaard powerpointslides. In de stadsschouwburg te Amsterdam is de nederlandse variant van dit evenement georganiseerd onder de naam TEDx. Voor een impressie van deze dag zie: interviews en presentaties en de reacties van de live twitteraars.

Verder zijn vanuit de live bijeenkomst zo'n 40 simulcast bijeenkomsten georganiseerd, voor een breder bereik. Een van de uitverkoren simulcast-locaties was de SqEME-HEADquarters, alwaar geinteresseerden kennis konden maken met vernieuwende en inspirerende ideeën. Uiteraard werd er levendig gediscussieerd; wat betekenen deze ideeën, voelen we ons er door geraakt en hoe toepasbaar zijn ze in "onze" situatie, etc.

In SqEME HEADquarters verzamelde zich een aantal nieuwsgierige mensen rond negenen om het live mee te maken. Na wat technische strubbelingen bij TEDx kwamen de beelden luid en duidelijk binnen (dat mocht ook wel gezien de speciaal aangelegde internetverbinding).
De presentaties waren heel divers, van een weinigzeggende nobelprijswinnaar ("ICT zal zich verder ontwikkelen in de toekomst" en "(tijd)reizen door zwarte gaten kan niet") tot bevlogen mensen die met passie wisten te duiden wat de verwijdering van mens en natuur tot gevolgen heeft. Sommige presentaties kwamen uit een meer wetenschappelijke hoek; met een doorkijk naar wat nieuwe technieken ons zouden opleveren in de toekomst. Andere presentaties gingen over de hernieuwde inzet van zeilschepen in de vrachtvaart tot en met een oude/nieuwe manier van waterbeheer, die tegelijkertijd een dozijn wereldproblemen oplost. Kortom; heel divers, vrijwel allemaal vernieuwend of in ieder geval "anders". Ook verhelderend zijn de mindmaps van het event en de diverse presentaties live (!) zijn gemaakt; check deze link.

Het mooie is dat dat voor deze bijeenkomst het thema is verbijzonderd naar "Ideas worth DOING". Een idee is mooi; maar zorg je er nu voor dat het in de dagelijkse praktijk ook echt gaat werken; een aantal lezingen en challenges gingen hier specifiek op in.

De presentaties leverden in SqEME HEADquarters direct voer voor levendige discussies op; hoe haalbaar zijn ideeën, welke betekenis zouden ze hebben, zouden we bepaalde ideeën breder kunnen toepassen, welke ideeën geven nieuwe inzichten aan SqEME, etc.

Vanuit de lezing over electrische auto's en ondersteunende energiesystemen ontstond het idee van een nieuw model van "ownership"; moeten schaarse goederen nog wel 1 eigenaar hebben of kunnen we collectief voorzieningen delen? Ook ook werd de vraag opgeworpen of we onze financieel-gefocuste manier van werken zouden kunnen omdenken naar "gratis" alternatieven. Wat zou het mooi zijn als we in de toekomst onze energievoorziening zo zouden kunnen organiseren dat er geen schaarste is en dat energie zelfs gratis wordt. Of neem een voorbeeld van TED zelf; gratis. Mogelijk gemaakt door sponsoring en enthousiaste vrijwilligers die bereid zijn dit te doen om de ideeën-uitwisseling mogelijk te maken.

Wat te denken van ons vak als adviseurs ? Blijven we leveranciers van adviesrapporten of zijn we begeleiders van een proces. Niet de expertise op het vakgebied is van belang, maar het acteren als begeleider van een unieke ontdekkingsreis; laat iedere organisatie zelf zijn eigen wiel opnieuw uitvinden. Maar uiteraard graag jullie aanvullingen en opmerkingen bij deze zienswijze... (gebruik de mogelijkheid om reacties te geven aub).

De beste verhalen en ideeën bestaan niet uit analyse en plannenmakerij, maar juist het "doen", en vervolgens en met vol be-/verwondering te kijken naar wat nu feitelijk is gedaan, en op basis hiervan weer verder met "doen".

Kortom een geslaagde dag, nieuwe ideeën te over. Beter organiseren, minder kosten, meer bevlogenheid, effectiever, minder organisatie en regels, meer eigen verantwoordelijkheid. Nu nog de stap maken van spreading naar doing...

vrijdag 26 november 2010

Misdaad oplossen, kopje thee erbij

Zojuist weer een mooi voorbeeld gezien over de nieuwe mogelijkheden die web2.0 ons biedt als het gaat over anders organiseren. Ik werd getriggered door dit artikel, en zie tal van mogelijkheden en toepasbaarheid op andere gebieden. Zie artikel.

Het artikel gaat over de ontwikkeling van een spel door de politie, dat door deelnemers kan worden gespeeld via de social media. Dit is op zich relatief nieuw maar niet echt bijzonder, maar wat dit zo speciaal maakt, is dat die game elementen van echte opsporingsonderzoeken bevat. De deelnemers kunnen in de virtuele wereld dus speurder, CSI of rechercheur spelen en al doende informatie opleveren die leidt tot opsporing in de echte wereld.

Het algemene principe wat hier ten grondslag aan ligt, is crowdsourcing:

Crowdsourcing is een Engelstalig neologisme, gebruikt om een recente ontwikkeling aan te duiden, waarin organisaties (overheid, bedrijven, instituten) of personen gebruikmaken van een grote groep niet vooraf gespecificeerde individuen (professionals, vrijwilligers, geïnteresseerden) voor consultancy, innovatie, beleidsvorming en onderzoek (bron; Wikipedia).

En dat is precies wat de in het artikel genoemde game doet; het schakelt een brede groep geïnteresseerden in die "gratis" meedenken aan het oplossen van vraagstukken. De rechercheur staat niet langer alleen voor een onderzoek; hij weet zich actief gesteund door iedereen met een internetverbinding. Datgene waar een eenzame rechercheur over zit te piekeren kan door het brede gesprek worden geanalyseerd en opgelost. Dit fenomeen lijkt wel op mevrouw de Cock (met Cé-Oó-Cé-Ká) die de zaak voor haar man oploste, door vanaf nul en een andere organisatie, context en oriëntatie naar de beschikbare feiten te kijken. En dat dan dus keer 1000, 10.000 of 100.000...

Uiteraard kost het verwerken van de (vele) informatie uit de game de nodige capaciteit van ervaren rechercheurs. De oplossingen en scenario's moeten getoetst worden op hun realiteitsgehalte en of ze kunnen worden gestaafd met aanvullend of nader te verzamelen bewijzen. De grote uitdaging zit hem in het loslaten van de bestaande standaardconcepten over met experts en deskundigen gevulde afdelingen en de externe wereld te laten aansluiten op de interne processen. Het vormgeven van de interface die signalen van buiten naadloos vertaalt naar concrete, betekenisvolle informatie is dan ook een dankbare klus; meer organiseren met minder organisatie, zeg maar.

Ik erg benieuwd naar het beloningsmechanisme dat de vrijwilligers over de streep trekt om mee te doen. Voor een gedeelte zit de beloning in de spanning en satisfactie van de directe game. Een virtuele bevordering en het openstellen van leukere en interessantere levels kan ook goed werken. Maar of dit genoeg is om geïnteresseerden te prikkelen om hun beste beentje voor te (blijven) zetten is de vraag.

Een ander punt dat speelt is of de precieze casus vrijgegeven mag worden; welke informatie wordt verstrekt en hoe specifiek zal de situatie worden nagebootst. Stel dat de dader door de game te beïnvloeden de politie op verkeerde spoor zet. Ook moeten maatregelen worden getroffen dat opsporing geen democratische fenomeen wordt ("80% van de gamers denkt dat de butler het heeft gedaan..., dus dat is de dader"). Een soort publieke tunnelvisie behoort tot de mogelijkheden en is net zo ongewenst als wilde complottheorieën. Het filteren en analyseren van de voorgestelde en mogelijke verdachten, modus operandi en scenario's is een klus die beter goed belegd dient te zijn; qua tijdsbeslag en qua benodigde competenties.

Een ander voorbeeld van crowdsourcen is: Redesignme.com. Ook hier gaat het uitzetten van een probleem, uitdaging of opdracht. Het grote publiek reageert, denkt en doet mee, en levert voorstellen. Het mooie is dat deelnemers ook weer op elkaars voorstellen kunnen reageren; zo ontstaat er een transparante en competitieve markt waar de beste ideeën komen bovendrijven. De vrager filtert, geeft feedback en beloont de beste inzending(en). Scroll even door deze voorbeelden van een "challenge", uitgegeven door Pickwick; welke ideeën, innovaties of nieuwe toepassingen zijn er met betrekking tot thee? Zie de ideeënrijkdom, variërend van technisch tot conceptueel, van haalbaar tot far-out, en de interactie rondom de ideeën. De beloningsstructuur van de leveranciers van ideeën is een valuta die ingewisseld kan worden voor cadeaus uit de shop of contant geld. De beloningen zijn niet overdreven hoog te noemen, maar de openheid en waardering voor elkaars ideeën is geweldig!

Een concept als crowdsourcing is dus erg bruikbaar bij het genereren van ideeën, het snel en adequaat leveren van feedback en het krijgen van gevoel voor wat er speelt in de "markt". Het betekent wel een andere manier van organiseren, een veel meer open en extern georiënteerd proces dan nu vaak het geval is.

donderdag 11 november 2010

Directheid en transparantie in een creatief proces

In deze blog wil ik jullie wijzen op het bestaan van de site en het concept van Ten Pages. Het is een manier om vraag en aanbod direct bij elkaar te brengen en zo een diffuus proces te verkorten en vereenvoudigen.

Het principe is van Ten Pages is eenvoudig; het probeert de schrijvers van boeken te ondersteunen met directe financieringsvormen. Het brengt vraag en aanbod bij elkaar; de schrijvers van manuscripten en de toekomstige lezers. Als belanghebbenden tussen deze partijen zit dan nog de uitgever, die in staat is de vertaalslag van manuscript naar een boek in oplage professioneel uit te voeren en de investeerders.

Meer traditioneel gezien was het schrijven en publiceren van boeken een proces dat door uitgeverijen werd gedomineerd. Het klassieke beeld van de schrijver (een enigszins wereldvreemde kunstenaar met een wilde blik in zijn ogen) die de uitgeverijen afloopt om zijn geniale manuscripten gepubliceerd te krijgen. De schrijver en de uitgeverij waren tot elkaar veroordeeld omdat de ene de content heeft en de ander beschikt over de kapitaalgoederen, het netwerk en de organisatie om te vermenigvuldigen, te verspreiden en te vermarkten. Je kon het schrijverschap alleen veroorloven als je uit de gegoede kringen kwam. Het contact tussen lezers, investeerders, uitgevers en schrijvers was indirect waardoor de kans op een "goede match" tussen de aanbieder en uiteindelijke afnemer relatief klein is.

Maar tijden veranderen; de noodzaak voor de inzet van kapitaalgoederen is verminderd en de contacten tussen spelers zijn enorm verkort door de toepassing van internet. Denk maar eens naar de print-on-demand-oplossingen die worden geboden; flexibel, low cost, kleine batches. Het aanbod van interessante ideeën is niet meer beperkt tot de gefortuneerde mensen maar het aanbod van nieuwe ideeën ligt bij de idee-hebbers. Zij hebben dan ook het belang om hun ideeën verspreid te krijgen.

Ten Pages richt zich op de voorkant van dit proces en probeert vraag en aanbod dichter bij elkaar te brengen. De tijd en brug tussen het bedenken van het manuscript tot en met het verkopen van boeken kan korter. Het is de bedoeling dat een schrijver minimaal 10 pagina's van zijn/haar manuscript uitwerkt en dit de website aanbiedt. Vervolgens kunnen investeerders er geld insteken om het idee verder uit te werken. Als er voldoende geld bijeen is gebracht kan het boek, onder begeleiding, verder worden afgeschreven en gepubliceerd. De investeerders, schrijver en uitgeverij delen de opbrengsten. Dit gedeelte heeft wel wat weg van Sellaband en ook van KIVA (zie deze blog). Ze gaan allemaal uit van het principe dat aanbieders en vragers dichter bij elkaar en direct zaken moeten doen; de lijnen zijn dan het kortst en de vertroebeling van de middenpartij wordt daarmee voorkomen. De belangen van de man in the middle zijn vaak niet de belangen van de klant,
dus verminder diens invloed.

Er zijn ook kritische geluiden met betrekking tot deze opzet. Zo zal deze directe koppeling van vragers aan de schrijver leiden tot eenheidsworst; boeken voor wat de massa wil. Echte kunst, zo zeggen de criticasters, komt tot stand door een geïnspireerde kunstenaar die iets maakt wat bijzonder is, vernieuwend, schokkend of anders. De werkwijze van Ten Pages gaat ons dus geen nieuwe kunstwerken opleveren als Terug naar Oegstgeest of de Donkere kamer van Damocles. Maar juist bij het uitbrengen van thrillers, romans en populaire literatuur kan Ten Pages een brug slaan tussen aanbieders en afnemers.

Het principe van Ten Pages is eenvoudig, maar hebben we dit ook in onze eigen organisaties en ketens al volledig toegepast ?
  • Is bepaald wie de belanghebbenden zijn en wat hun belangen zijn?
  • Welke partijen leveren een echt bijdrage aan het bereiken van klanten?
  • Welke stappen, of "procesmonopolisten" kunnen worden omzeild, overgeslagen of beter worden georganiseerd?
  • Hoe kan horizontale communicatie worden verkort, transparant en direct gemaakt en bidirectioneel? Werk aan het minimaliseren van transactiekosten en het verschaffen van directe feedback.
  • Is maximaal gebruik gemaakt van de mogelijkheden van het moderne internet en communicatietechnologien (web 2.0, social BPM, SAAS, apps, etc.)?

maandag 25 oktober 2010

Something fishy is going on...

Als je even tijd hebt, kijk dan naar deze inspirerende video van Dan Barber. Deze sympathieke visliefhebber geeft in zo’n 20 minuten een voorbeeld van hoe je, door anders te kijken, meer kunt organiseren met minder organisatie. Ik zal proberen in deze blog de essentie van zijn verhaal weer te geven, maar kijk toch vooral ook naar het filmpje of lees dit artikel in Time.

Het voorbeeld betreft een gebied in Zuid-Spanje, namelijk Veta la Palma, 40 kilometer van Cádiz en zo’n 80 kilometer van Gibraltar. Het is een moerasachtig gebied aan een rivier. Door de plannenmakers was besloten om dit gebied te cultiveren en geschikt te maken voor het houden van vleesrunderen. Dit gaat natuurlijk niet zomaar; het moeras moet er wel geschikt voor worden gemaakt. Er wordt flink geïnvesteerd in een kanalensysteem dat het water wegleidt naar de rivier om de grond zo droger te maken voor grasland. Het wordt een economisch en ecologisch fiasco…

Aan de andere kant bespreekt Dan Barber hoe we zo langzamerhand onze zeeën hebben leeggevist. De vis (met name zalm en tonijn) die we graag op ons bord krijgen, komt veelal uit grote viskwekerijen. Niet schrikken, maar zo heeft bijvoorbeeld gekweekte tonijn een voerratio van 15:1; dus voor iedere pond zalm of tonijn, moet 15 pond vis worden gevoerd ! Daar komt bij dat in de kwekerijen door de concentratie, monocultuur en vervuiling het gevaar voor ziektes weer groot is, waarvoor antibiotica moet worden gegeven om ons toch maar van een stukje vis te kunnen laten “genieten”. Zoals Dan aangeeft is zelfs de “sustainable” viskweek niet echt wat we er van zouden verwachten…

Deze 2 lijntjes komen samen in 1982; het gebied bij Veta la Palma wordt een viskwekerij, maar niet in de traditionele zin! Allereerst wordt begonnen het water weer toe te laten in het gebied via dezelfde kanalen die eerst voor de afvoer bestemd waren. Vervolgens bloeit de natuur op; een divers geheel aan flora, algen, garnaaltjes, vogels en oja er zit ook meer dan voldoende vis. Een levend, divers, biologisch systeem dat in open verbinding staat met de omgeving. De beheerder ziet zichzelf dan ook niet als viskweker maar een expert op het gebied van relaties; de relatie tussen schoon water, afwisselende vegetatie, schuilplaatsen voor vogels, de voedzame bodem, duizenden soorten dieren en hun jager, vissen, etc. De beheerder is dan ook blij dat z’n gebied bezocht wordt door tal van vogels, waarvan sommige vis als hoofdmenu hebben. Het is opmerkelijk dat het succes van dit gebied en haar vispopulatie wordt afgemeten aan de hoeveelheid visetende flamingo’s ! Het water uit de rivier wordt door de bodem gefilterd en gezuiverd en komt schoner het gebied uit dan dat het er in ging. Nog iets wat deze manier van farming uniek maakt; er hoeft niet gevoerd te worden; de vissen leven van wat het systeem en de natuurlijke kringloop ze biedt.


Volgens Dan Harper is zelfs de “twice overcooked” vis uit dit gebied nog uitzonderlijk van smaak, zeker in vergelijking met de (met kipslachafvalresten gevoerde) kweekvis.


Dit voorbeeld laat zien dat we zo langzamerhand te ver zijn doorgeschoten met onze manier van (voedsel-)productie. Grootschalig, efficiënt en als het maar veel is; hoe lang willen we nog verder op deze weg? Bio-industrie en grootschalige, uitputtende landbouw leidt tot monoculturen, verschraling, erosie, gebruik van pesticides en preventieve antibiotica en een heftige inzet van kapitaalgoederen. Uiteraard begrijp ik dat we in tijden van voedseltekorten alles uit de kast halen om voedsel te produceren; immers iedere dag gaat zo’n 1 miljard mensen hongerig slapen. Maar het probleem is niet het tekort aan voedsel maar de verdeling ervan. Er is voldoende om de wereldbevolking te voeden maar door economische, politieke en psychosociale omstandigheden lukt het ons niet. Dus niet “meer” produceren maar “beter”.

Het voorbeeld laat zien dat het ook anders kan; probeer meer lokaal voedsel te produceren, met te mogelijkheden die de natuur biedt, in plaats van er tegen in. Zie voedselproductie als iets wat verrijkt en toevoegt in plaats van verarmt en onttrekt.

Ook voor organisaties buiten de voedselindustrie kunnen we hier lessen uit trekken. De belangrijkste voor mij zijn:
  • Stel de uitgangspunten ter discussie; is het doel wel om zoveel mogelijk goedkope vis te kweken ? ten koste van wat ? of willen we een kleinschaliger maar natuurlijke voedselvoorziening ? Is de organisatie er alleen om (kortstondig) winst te genereren of willen we op de langere termijn met meer mensen plezier hebben van de organisatie ?
  • Organiseer met de stroom mee; maak gebruik van reeds aanwezige of natuurlijke patronen. Een tegennatuurlijk systeem kost visvoer (energie, moeite, geld, gedoe) een natuurlijksysteem kan zich zonder al te grote investeringen bedruipen.
  • Zorg dat een organisatie-systeem open is, robuust en geschikt om verstoringen te absorberen. Door het afsluiten en beperken van het systeem (een monocultuur-viskwekerij) zorgt iedere verstoring (ziekte, temperatuurstijging, olielozing) voor enorme problemen en moeten drastische, kostenverhogende, maatregelen worden genomen.
  • Beschouw organisaties niet als een op te lossen probleem (een te kweken vis) maar als een systeem dat zichzelf in leven kan houden en zelfs floreren. Dit systeem kan worden bijgestuurd en worden ingericht om de gewenste resultaten beter te bereiken.
  • Kwaliteit is niet alleen effectief maar efficiënt ! Het leveren van kwaliteit is geen extra kostenpost. Immers kwaliteit gaat over datgene leveren dat de klant vraagt; alles wat daar niet aan bijdraagt, is inefficiënt.
  • Bekijk organisaties als geheel, als systeem en omgeving, als delen met onderlinge interacties, als medewerkers en hun relaties. Probeer niet de problemen te isoleren en uit hun context te halen; je krijgt er meer problemen bij.
Maar als je dit verhaal op je in laat werken, zie je misschien nog andere aspecten. Ik ben benieuwd…

PS; Vind je de filmpjes van TED ook zo inspirerend, leerzaam en humorvol ? Hou dan SqEME-nieuws in de gaten met betrekking tot de het Amsterdam TEDx -evenement op 30 november.