Bent u ook op zoek naar hoe we met minder organisatie meer kunnen bereiken?
Op deze blog willen we verhalen, ervaringen en noties delen over werkende voorbeelden
uit de praktijk; een inspiratiebron voor slimmer organiseren.
Meer bereiken met minder budget.

maandag 25 oktober 2010

Something fishy is going on...

Als je even tijd hebt, kijk dan naar deze inspirerende video van Dan Barber. Deze sympathieke visliefhebber geeft in zo’n 20 minuten een voorbeeld van hoe je, door anders te kijken, meer kunt organiseren met minder organisatie. Ik zal proberen in deze blog de essentie van zijn verhaal weer te geven, maar kijk toch vooral ook naar het filmpje of lees dit artikel in Time.

Het voorbeeld betreft een gebied in Zuid-Spanje, namelijk Veta la Palma, 40 kilometer van Cádiz en zo’n 80 kilometer van Gibraltar. Het is een moerasachtig gebied aan een rivier. Door de plannenmakers was besloten om dit gebied te cultiveren en geschikt te maken voor het houden van vleesrunderen. Dit gaat natuurlijk niet zomaar; het moeras moet er wel geschikt voor worden gemaakt. Er wordt flink geïnvesteerd in een kanalensysteem dat het water wegleidt naar de rivier om de grond zo droger te maken voor grasland. Het wordt een economisch en ecologisch fiasco…

Aan de andere kant bespreekt Dan Barber hoe we zo langzamerhand onze zeeën hebben leeggevist. De vis (met name zalm en tonijn) die we graag op ons bord krijgen, komt veelal uit grote viskwekerijen. Niet schrikken, maar zo heeft bijvoorbeeld gekweekte tonijn een voerratio van 15:1; dus voor iedere pond zalm of tonijn, moet 15 pond vis worden gevoerd ! Daar komt bij dat in de kwekerijen door de concentratie, monocultuur en vervuiling het gevaar voor ziektes weer groot is, waarvoor antibiotica moet worden gegeven om ons toch maar van een stukje vis te kunnen laten “genieten”. Zoals Dan aangeeft is zelfs de “sustainable” viskweek niet echt wat we er van zouden verwachten…

Deze 2 lijntjes komen samen in 1982; het gebied bij Veta la Palma wordt een viskwekerij, maar niet in de traditionele zin! Allereerst wordt begonnen het water weer toe te laten in het gebied via dezelfde kanalen die eerst voor de afvoer bestemd waren. Vervolgens bloeit de natuur op; een divers geheel aan flora, algen, garnaaltjes, vogels en oja er zit ook meer dan voldoende vis. Een levend, divers, biologisch systeem dat in open verbinding staat met de omgeving. De beheerder ziet zichzelf dan ook niet als viskweker maar een expert op het gebied van relaties; de relatie tussen schoon water, afwisselende vegetatie, schuilplaatsen voor vogels, de voedzame bodem, duizenden soorten dieren en hun jager, vissen, etc. De beheerder is dan ook blij dat z’n gebied bezocht wordt door tal van vogels, waarvan sommige vis als hoofdmenu hebben. Het is opmerkelijk dat het succes van dit gebied en haar vispopulatie wordt afgemeten aan de hoeveelheid visetende flamingo’s ! Het water uit de rivier wordt door de bodem gefilterd en gezuiverd en komt schoner het gebied uit dan dat het er in ging. Nog iets wat deze manier van farming uniek maakt; er hoeft niet gevoerd te worden; de vissen leven van wat het systeem en de natuurlijke kringloop ze biedt.


Volgens Dan Harper is zelfs de “twice overcooked” vis uit dit gebied nog uitzonderlijk van smaak, zeker in vergelijking met de (met kipslachafvalresten gevoerde) kweekvis.


Dit voorbeeld laat zien dat we zo langzamerhand te ver zijn doorgeschoten met onze manier van (voedsel-)productie. Grootschalig, efficiënt en als het maar veel is; hoe lang willen we nog verder op deze weg? Bio-industrie en grootschalige, uitputtende landbouw leidt tot monoculturen, verschraling, erosie, gebruik van pesticides en preventieve antibiotica en een heftige inzet van kapitaalgoederen. Uiteraard begrijp ik dat we in tijden van voedseltekorten alles uit de kast halen om voedsel te produceren; immers iedere dag gaat zo’n 1 miljard mensen hongerig slapen. Maar het probleem is niet het tekort aan voedsel maar de verdeling ervan. Er is voldoende om de wereldbevolking te voeden maar door economische, politieke en psychosociale omstandigheden lukt het ons niet. Dus niet “meer” produceren maar “beter”.

Het voorbeeld laat zien dat het ook anders kan; probeer meer lokaal voedsel te produceren, met te mogelijkheden die de natuur biedt, in plaats van er tegen in. Zie voedselproductie als iets wat verrijkt en toevoegt in plaats van verarmt en onttrekt.

Ook voor organisaties buiten de voedselindustrie kunnen we hier lessen uit trekken. De belangrijkste voor mij zijn:
  • Stel de uitgangspunten ter discussie; is het doel wel om zoveel mogelijk goedkope vis te kweken ? ten koste van wat ? of willen we een kleinschaliger maar natuurlijke voedselvoorziening ? Is de organisatie er alleen om (kortstondig) winst te genereren of willen we op de langere termijn met meer mensen plezier hebben van de organisatie ?
  • Organiseer met de stroom mee; maak gebruik van reeds aanwezige of natuurlijke patronen. Een tegennatuurlijk systeem kost visvoer (energie, moeite, geld, gedoe) een natuurlijksysteem kan zich zonder al te grote investeringen bedruipen.
  • Zorg dat een organisatie-systeem open is, robuust en geschikt om verstoringen te absorberen. Door het afsluiten en beperken van het systeem (een monocultuur-viskwekerij) zorgt iedere verstoring (ziekte, temperatuurstijging, olielozing) voor enorme problemen en moeten drastische, kostenverhogende, maatregelen worden genomen.
  • Beschouw organisaties niet als een op te lossen probleem (een te kweken vis) maar als een systeem dat zichzelf in leven kan houden en zelfs floreren. Dit systeem kan worden bijgestuurd en worden ingericht om de gewenste resultaten beter te bereiken.
  • Kwaliteit is niet alleen effectief maar efficiënt ! Het leveren van kwaliteit is geen extra kostenpost. Immers kwaliteit gaat over datgene leveren dat de klant vraagt; alles wat daar niet aan bijdraagt, is inefficiënt.
  • Bekijk organisaties als geheel, als systeem en omgeving, als delen met onderlinge interacties, als medewerkers en hun relaties. Probeer niet de problemen te isoleren en uit hun context te halen; je krijgt er meer problemen bij.
Maar als je dit verhaal op je in laat werken, zie je misschien nog andere aspecten. Ik ben benieuwd…

PS; Vind je de filmpjes van TED ook zo inspirerend, leerzaam en humorvol ? Hou dan SqEME-nieuws in de gaten met betrekking tot de het Amsterdam TEDx -evenement op 30 november.

1 opmerking: